مشاغل انعطاف­ پذیر = زنبورهای کارگر شاد و راضی؟

2595-Flexible jobs-aryana

مشاغل انعطاف­ پذیر = زنبورهای کارگر  شاد و راضی؟

کاترین رینولدز لوئیس

منبع: www.fortune.com

امروزه شمار فراوان و روزافزونی از ادارات در سراسر کشور ساعات کاری انعطاف­پذیری برای کارمندان خود تعیین می­کنند تا ضمن حفظ نیروی کار خود، بهره­وری و روحیه آنان را نیز بالا ببرند. البته این کار سراسر منفعت نیست و هر دو طرف در این میان متحمل ضررهایی نیز می­شوند.

زمانی که جان پری، رئیس شرکت سولیکس( Solix )، ساعت ۷ صبح به محل کار خود عزیمت می­کند در پارکینگ اداره با۸۰اتومبیل پارک­شده روبرو می­شود، نشانه­ای از این که کارمندان وی علاقه دارند به جای ساعات کاری معمول ۹ تا ۱۷ زودتر در محل کار حاضر شوند تا از ترافیک سنگین صبحگاهی خلاصی یابند.

اما هیچ کارمندی مجبور نبوده است درخواست تغییر ساعات کاری را بدهد یا موافقت مافوق خود را برای تغییر برنامه کاری جلب نماید.

پری می­گوید: «واقعا مهم نیست کارمندانم چه موقع در محل کار حاضر می­شوند. ما به کارمندان سولیکس برای اتخاذ تصمیمات چند میلیون دلاری اعتماد می­کنیم، پس باید برای انتخاب ساعات کاری نیز به آنان آزادی عمل دهیم».

در منطقه پارسیپانی نیوجرسی بسیاری از کارفرمایان پی برده­اند که در محیط­های کاری که در آن شرایط مساعد منطبق با خواست کارمندان فراهم شده است از تولید تجاری بهتر و بهره­وری بالاتری برخوردارند و قادرند کارمندان خود را به خوبی حفظ نمایند.

موسسه کار و خانواده(FAmilies & Work Institute) که یک موسسه غیرانتفاعی تحقیقاتی است به تازگی و با همکاری انجمن مدیریت منابع انسانی (Soceity for Human Resource Management)گزارشی در خصوص محیط­های کاری انعطاف­پذیر منتشر ساخته است. رئیس این موسسه، خانم الن گالینسکی می­گوید «شرکت­ها یکی پس از دیگری خود را به ایجاد محیط کاری انعطاف­ پذیرمتعهد می­ سازند زیرا نرخ ترک کار واقعا بالاست».

گالینسکی معتقد است در اقتصاد جهانی امروز که محدود به زمان و مکان خاصی نیست انعطاف­پذیری تبدیل به یک ضرورت و اجبار شده است، زیرا افراد ممکن است عصرها وشب­ها نیز در موارد ضروری به کار فراخوانده شوند یا نیاز باشد با همکاران خود در دیگر کشورها در تماس باشند.

به علاوه، با توجه به این که ارزیابی­ های FWI نشان می­دهد ۸۷درصد افراد انعطاف­پذیری در محیط کار را در انتخاب شغل جدید مهم می­دانند، این موضوع تبدیل به یکی از عوامل اصلی در تمام مجموعه­ های منابع انسانی شده است. البته تمام اینها بدان معنا نیست که انعطاف­پذیری نوشدارویی برای تمام دردهاست یا دنیای کسب و کار در آمریکا در مورد آن متفق­القول است. در واقع، بنابر تحقیق موسسه FWI،  ۶۰درصد از کارمندان احساس می­کنند زمان کافی برای رسیدگی به امور شخصی در اختیار ندارند.

با این وجود، مطالعات موردی قویا از انعطاف­پذیری بیشتر در محیط کار حمایت می­کنند. تجربه شرکت سولیکس در این زمینه نشان می­دهد پس از منعطف ساختن برنامه کاری و اتخاذ یک رویکرد مدیریتی نرمتر نرخ ترک کار ۵ درصد و میزان غیبت از کار ۰/۰۶ درصد کاهش یافته و درآمدها در شش یا هفت سال گذشته سه برابر شده است. این تغییری بزرگ نسبت به نظام قدیمی کنترل و رقابت داخلی است که در آن شرکت دارای فرهنگ مدیریت خرد بود و با نرخ نزول ۱۵ درصد و میزان غیبت ۳ درصد مواجه بود.

این شرکت عموما با تایید ادعای افراد در قبال مزایا و طرح­های حمایتی به مشتریان دولتی و غیرانتفاعی خود خدمات­رسانی می­کند. کارمندان در قبال هر درخواست یا سندی که وصول می کنند کارمزدی دریافت می­کنند و از این­رو برای مدیران، که در سولیکس مربی نامیده می­شوند، نظارت بر بهره­وری و خروجی هر کارمند کار آسانی است. چنانچه کارمندان مجبور باشند از کودک بیمار خود مراقبت نمایند یا برای تعمیر کابل برق خانه بمانند از آنها خواسته می­شود در منزل به امور کاری رسیدگی نمایند.

به عقیده پری، «اگر شما با کارمندان خود مانند افراد بالغ برخورد کنید و در زمان استخدام نیرو دقت کنید که فردی با باور و ارزش را استخدام نمایید مطمئن باشید آنها کارشان را به خوبی انجام خواهند داد».

معایب انعطاف­ پذیری در محیط کار

انعطاف­پذیری در محیط کار تنها به این معنا نیست که کارفرما امتیازاتی به کارمند اعطا نماید، بلکه کارمندان نیز باید انعطاف­پذیر بوده و هر زمان که به حضور آنها نیاز باشد نسبت به برآورده ساختن نیازهای کسب­و­کار خود متعهد باشند. گالینسکی و سایر کارشناسان معتقدند کارمندانی که احساس می­کنند به نیازهای آنان پاسخ گفته می­شود احتمالا حاضر خواهند بود بیش از ساعات کاری و مسئولیت­های رسمی خود در خدمت کارفرما باشند.

کریس دویل ۴۸ ساله که مدیر عامل و سهامدار گروه مدیریت مالی عمومی (Public Financial Management) است برای بیش از ۱۹ سال در یک شرکت مشاوره مالی به صورت انعطاف­پذیر مشغول به کار بوده است و در نتیجه قادر بوده است اوقات بیشتری را با سه دختر پانزده، سیزده و هشت ساله خود سپری نماید. او یکی از نخستین کسانی بود که برنامه کاری جایگزین را مطرح ساخت و اکنون بسیاری از کارفرمایان راه او را در پیش گرفته­ اند.

دویل از سال ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۵ تقریبا به صورت نیمه­وقت به کار مشغول بوده است و هرچند اکنون کارش تمام­وقت است، اما دو روز در هفته عصرها زود به خانه می­رود و اغلب زمانی که دخترانش مشغول انجام تکالیف خود هستند یا به خواب می­روند فرصتی می­یابد تا به به امور کاری خود در منزل رسیدگی نماید.

دویل می­گوید: «شرکت برنامه قابل­انعطافی را برای من تهیه دیده بود، اما من هم مجبور بودم در مورد کار خود انعطاف­پذیر عمل کنم، چون شما نمی­توانید مشتریان خود را در منگنه قرار دهید. لازم است گاهی از خودگذشتگی نشان دهید».

کار نیمه­ وقت باعث شد او کمی از پیشرفت باز بماند و تبدیل شدن به یک سهامدار به تعویق افتاد و قادر نبود همگام با دیگر هم­دوره­ای های خود که اکنون مسئولیت کسب وکارهای به مراتب بزرگتری را عهده­دار هستند بر شمار مشتریان خود بیفزاید و همچنین در مواردی علیرغم برنامه انعطاف­پذیر خود از نمایش دخترش در مدرسه و یا یک مراسم خانوادگی باز می­ماند.

(هر روز) نوازدتان را به محل کار بیاورید

  در منلو اینووشین (Menlo Innovatoon)، یک شرکت نرم­ افزاری واقع در آن آربور میشیگان، از ایده­های جدید در مورد انعطاف­پذیری در محیط کار به سرعت استقبال می­کند، زیرادر فرهنگ حاکم بر این شرکت به فرآیند آزمون و خطا ارج نهاده می­شود. به عقیده ریچ شریدن، مدیر اجرایی منلو، در این شرکت در برابر طرح یک ایده جدید معمولا واکنش به این شکل است: «چه خوب! این را هم امتحان کنیم». به همین شکل بود که شرکت اجازه داد کارمندان نوزادان خود را به محل کار بیاورند.

زمانی که میشل پومورسکی ۳۳ ساله صاحب اولین فرزند خود شد اولین مادری بود که نوزاد خود را به محل کار آورد. او به عنوان متخصص منابع انسانی در شرکت مشغول به کار بوده و ترکیبی از نقش متخصص کاربری؛ طراح گرافیک و تحلیلگر بازرگانی را بر عهده دارد.

خانم پومورسکی می­گوید: «بخش زیادی از کار من در ارتباط مستقیم با ارباب­رجوع است و مجبورم گاهی اوقات دفتر کارم را ترک کرده و به سازمان­های دیگر مراجعه کنم. در مورد این که نتیجه کار چه خواهد شد نگران بودم، اما آنها هیچ مشکلی با شرایط من نداشتند».

تمام کارکنان منلو در فضایی باز و وسیع که «زمین کارخانه» نامیده می­شود می­نشینند و به نظر می­رسد همهمه حاضرین به آرام شدن نوزادان کمک می­کند. زمانی که وجود نوزاد مانع از این می­شد که پومورسکی به مسئولیت­های کاری خود رسیدگی نماید، نوزاد را در کالسکه می­گذاشت یا از یک همکار برای نگهداری از او کمک می­گرفت.

او می­گوید: «آنها محلی را برای من آماده کرده بودند که در آن  میز قابل تغییری وجود داشت که می­توانستم نوزادم را روی آن بخوابانم و خودم از او مراقبت کنم».

استفاده از دو نفر برای یک مسئولیت

شریدان که به اصول تولید کم­سود معتقد است از به­کارگیری ۱۰۰درصدی توان و ظرفیت کاری کارکنان خود امتناع می­کند، به این دلیل که فقدان یکی از آنها می­تواند به معنای از کار افتادن خط تولید باشد. از این­رو او دو کارمند را در هر مسئولیت به کار می­گیرد که هر هفته یکی جای خود را به دیگری می­سپارد. به این صورت است که حتی در صورت نبود یک فرد، پروژه به آرامی مسیر پیشرفت خود را طی می­نماید و در این میان افراد به کار گروهی و همکاری با یکدیگر ترغیب می­شوند. هیچ یک از کارمندان بیش از ۴۰ساعت در هفته کار نمی­کند و هر زمان که مایل باشند به تعطیلات می­روند و در صورت کسالت و بیماری در منزل می­مانند.

هرچند ایده به­کارگیری دو نفر برای هر مسئولیت ممکن است زائد تلقی شود، منلو معتقد است هر یک از کارمندان وی حداقل دو برابر ساعات کاری برای شرکت کارآیی دارند.

شریدان می­گوید: «اگر شما با فرد دیگری در مسئولیت خود شریک شوید، احتمال این که پیوسته مشغول گشت­و­گذار در اینترنت یا خواندن ایمیل­ها یا پاسخ دادن به تلفن­های شخصی خود شوید کمتر است، زیرا نسبت به شریک کاری خود مسئولیت دارید».

کارمندان در پایان یک روز کاری ۸ ساعته بدون هیچ وقت استراحتی از پا در می­آیند. این دلیل دیگری است که منلو در مورد برنامه کاری ۴۰ ساعت در هفته بسیار جدی است و زمانی که حجم کاری افز ایش می­یابد از نیروهای مجرب خارج از شرکت به­طور موقتی کمک می­گیرد. در واقع، نیمی از نیروی کاری ۵۰ نفری وی را پیمانکاران مستقل تشکیل می­دهند که در صورت بیماری، رفتن به مسافرت یا مرخصی منلو مجبور نیست حقوقی به آنها پرداخت نماید.

به عقیده شریدان کم بودن نارضایتی از سوی مشتریان، کیفیت بالای کار و روحیه مضاعف کارمندان همگی نشانه موفقیت رویکرد انعطاف­پذیر منلو محسوب می­شوند. «کار ما ساخت نرم­افزار است. ترجیح می­دهید در یک محیط کاری شاداب و سرحال مشغول به کار شوید یا در یک محیط کسل و ملال­ آور؟